बाँदरको डरले खेति गर्दैनन् तामाङ समुदाय



काठमाडौ । काठमाडौको जिल्लाको तारेभिर र सिन्धुपालचोक जिल्लाका निबुगाउँका अधिकाशं जग्गा बाझो रहेको छ । यो वर्ष मात्र नभइ त्यहाँका जग्गा प्राय बाझो नै रहने गरेका छन् ।

समथर भुभाग नभएपनि गाउँमा हुने मकै, कोदो रोपे उब्जाएको अन्नले एक वर्ष खान पुग्ने अन्न फल्ने अधिकांशको जग्गा छ । त्यो जग्गा बाझो नै रहेको देख्दा त्यहाँ काम गर्ने मान्छे नै छैन कि भन्ने लाग्छ । तर, त्यस्तो होइन रहेछ । बुझ्दै जाँदा त्यहाँ जङ्गली जनावरले साह्रै दःख दिने भएकोले अधिकांशको बाँझो रहेको पाइयो । यो समय गाउँमा मकै रोपेर गोड्ने समय हो । मकैले गर्दा बारी हरियाली हुनुपर्ने हो तर पनि बाझो जग्गाले गर्दा गाउँको रुप लै फुङ्ग उडेको देखिन्छ ।
गाउँको अधिकांश युवाहरु सहरमा ज्याला मजदुरी गरेका छन् भने गाउँमा रहेका महिलाहरुले भने कृषिज्याला मजदुरी गरेर आफ्नो जिविकापार्जन गरिरहेका छन् । उनीहरुको । त्यहाँ तामाङ समुदायको बाहुल्यता रहेको छ ।

बारीमा अन्न लगायो कि रातदिन सुत्न नपाउने भएकोले अधिकांशले खेति नगरेको त्यहाँका सामाजिक मेलमिलापकर्ता हर्क तामाङले जानकारी दिनुभयो । शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्जको आसपासमा सो गाउँ रहेकोले त्यहाँ जङ्गली जनावर आवत जावत गर्ने गरेको छ । त्यहाँ बदेल, दुम्सी, चितुवा, बाँदरले दुःख दिगे गरेको छ । चितुवा बेलोबलामा आउने र गाइ, बाख्रा खाने गरेपनि बाँदरले चाहि अत्याधिक मात्रामा दुःख दिने गरेको छ । लगाएको बाली बाँदरले नष्ट गरिदिन्छ । त्यसले बालीसँगै आफ्नो मिहेनत खेर जाने भएकाले अहिले बाली लगाउन छाडेको अधिकांश गाउँलेको भनाइ छ ।

क्षति भएको अन्नको क्षतिपुर्ति राष्ट्रिय निकुञ्जले दिने भनेको छ तर त्यसको लागि झन्झटिलो प्रकृया भएका कारण क्षतिपुर्ति दाबि गर्न पनि प्रायः नजाने गरेका छन् । जानेहरुले पनि प्रकृया नपुगेको भन्दै धेरै दुःख पाउने गरेको बताएका छन् । क्षतिपुर्ति पाउनको लागि नोक्सान भएको बालीको फोटो खिचेर राख्नुपर्ने र नोक्सान भएको विवरण पेश गर्नेपर्ने रहेछ । त्यस्तो झन्झिटिलो काममा पर्नु भन्दा बरु नपर्नु नै राम्रानी मानी अधिकांशले खेति गर्न छाडेको त्यहाँ सामाजिक कार्यक्रम गरिराखेको राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति महिला मञ्चका सदस्य सावित्रा चेपाङले जानकारी गाउनुभयो । सहभागितात्मक नारीवादी कार्यमूलक आयोजना अन्तर्गत अनुसन्धानले देखाएका तथ्यहरुको आदानप्रदान गर्ने कार्यक्रममा बोल्दै गर्दा सो कुरा पत्ता लागेको हो ।

अधिकाश तामाङ समुदायको बस्ती हरको सो क्षेत्रको विकासको लागि आफूहरु सक्दो लागिपरेको स्थानीय जनप्रतिनिधि गोमा दुलालले बताउनुभयो । यसै गरि त्यहाँको समस्या पहिचान भइसकेकोले समस्याको दिर्घकालिन समाधानको लागि सबै मिलेर उपाय निकाल्नुपर्ने र सोही अनुसार अगाडि बढ्नुपर्ने मञ्चका महासचिव कृष्णकुमारी वाइवाले बताउनुभयो । यसै गरि काठमाडौको गोकर्णेश्वर नगरपालिका ३ स्थित तारेभिरमा बसोबास गर्ने तामाङहरुको पनि स्थिति त्यस्तै रहेको छ । त्यहाँ तारेभिरको फेदमा तामाङहरुको बाहुल्यता रहेको छ । काठमाडौको नजिक भए पनि त्यहाँको जनजीवन दुरदराजको जस्तै रहेको छ । स्थानीय शिक्षक हर्कबहादुर तामाङका अनुसार त्यहाँका स्थानीयवासीको जग्गा कम रहेको छ ।

जग्गा कम भएकोले दैनिक हातमुख जोड्नको लागि ज्यालामजदुरी गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ । त्यहाँ घरेलु मदिरा निर्माण गरी महिलाहरुले आफ्नो घर व्यवहार चलाउने गरेका छन् । नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्जले छोएको त्यस क्षेत्रमा पनि जंगली जनावरहरुले दुख दिने गरेको स्थानीयवासीहरुको कथन छ । वर्षभरी खान पुग्ने खाद्यान्न उब्जनी हुने नभएकोले खाद्य सुरक्षाको दृष्टिले कमजोर रहेको छ । त्यहाँ पर्यटकीय विकास गर्न सके त्यहाँ प्रशस्त संभावना देखिन्छ । होमस्टे कार्यक्रम सुचारु गर्न सके आर्थिक हिसाबले सबल हुन सकिने स्थानीयवासीहरुको ठम्याइ रहेको छ । मञ्चले महिलाको विभिन्न समस्यालाई उजागर गर्ने र त्यसलाई समाधानको बाटो पहल्यिाउने काम गर्दै आएको छ ।

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस
अष्ट्रेलियामा नेपाली युवकविरूद्ध पक्राउ पुर्जी जारी

    अष्ट्रेलियामा एकजना नेपाली युवकविरूद्व पक्राउ पुर्जी जारी भएको छ । अष्ट्रेलियामा

दोहोरो अंकले बढ्यो नेप्से

  आइतबारको तुलनामा आज कारोबार रकम ७८ करोड रूपैयाँ कम हो। सोमबार नेप्से

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल भ्रमणमा आउँदै

      भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल भ्रमणमा आउनेहुनु भएको छ ।

रुसी सेनाबाट छिटो उद्धार गरिदिन परिवारको माग

    रुसी सेनामा भर्ना भएका नेपालीका परिवारले उद्धारका लागि सरकारसँग आग्रह गरेका