सरकारले स्वास्थ्य, शिक्षा र विद्युतमा समेत लगायो कर
आजदेखि नयाँ आर्थिक वर्ष २०८३/८४ सुरु भएको छ । यससँगै सरकारले ल्याएको बजेट वक्तव्य र आर्थिक ऐन मार्फत घोषणा गरेका नयाँ करका दरहरू कार्यान्वयनमा आएका छन् । आजदेखि सरकारले वृद्धि गरेको आयकरको न्यूनतम सीमाको प्रावधान पनि कार्यान्वयनमा आएको छ । बजेटले गरेको व्यवस्था अनुसार व्यक्तिको हकमा आयकरको सीमा १० लाख पुगेको छ ।
आर्थिक ऐन २०८३ अनुसार वार्षिक १० लाख रुपैयाँसम्म रोजगारीको करयोग्य आय भए अब १ प्रतिशत कर लाग्ने छ । १० लाखदेखि १५ लाखसम्म करयोग्य करयोग्य आयमा १० प्रतिशत आयकर लाग्नेछ भने १५ लाखदेखि २५ लाखसम्म करयोग्य आयमा २० प्रतिशत आयकर लाग्नेछ । २५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी करयोग्य आयमा २७ प्रतिशत र ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढी करयोग्य आयमा थप २ प्रतिशत बिन्दुले अतिरिक्त कर लाग्नेछ ।
सरकारले सूचीकृत कम्पनीका धितोपत्र बिक्री गर्दा लाग्दै आएको लाभकर नै अन्तिम हुने व्यवस्थासहित एक वर्षभन्दा बढी समय राखेर शेयर बेच्दा ७.५ र एक वर्षभन्दा कम अवधिभित्र शेयर बेच्दा १० प्रतिशत लाभकर तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । जुन व्यवस्था आजदेखि कार्यान्वयनमा आएको छ ।
त्यस्तै, अब आफूले किनेको पाँच वर्षभन्दा बढी भइसकेको घरजग्गामा ७.५ र पाँच वर्षभन्दा कम अवधिको घरजग्गामा १० प्रतिशत पुँजीगत लाभकर लाग्नेछ । आर्थिक ऐन २०८३ अनुसार आजदेखि शिक्षा र स्वास्थ्यमा पनि नयाँ कर लागू भएको छ । निजी शैक्षिक संस्थाले लिने शुल्कमा ३ प्रतिशत शिक्षा समता शुल्क र निजी स्वास्थ्य संस्थाको सेवामा ३ प्रतिशत स्वास्थ्य समता शुल्क कार्यान्वयनमा आएको छ ।
घरायसी विद्युत् उपभोगमा ५ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) कार्यान्वयनमा आएको छ । अब ५० युनिटभन्दा बढी विद्युत् खपत गर्ने परिवारले ५ प्रतिशत भ्याट तिर्नुपर्नेछ ।
औद्योगिक विद्युत् खपतमा गर्नेहरूलाई १३ प्रतिशत भ्याट लाग्नेछ । राइड सेयरिङ सेवा पठाओ, इनड्राइभर, याङ्गो जस्ता सवारी साझेदारी सेवाहरूमा अब ५ प्रतिशत सेवा शुल्क थपिएको छ ।
मिनी क्यासिनोहरूले तिर्नुपर्ने वार्षिक रोयल्टी दोब्बर बनाइएको छ । मिनी क्यासिनोले तिर्दै आएको वार्षिक रोयल्टी ३ करोड रुपैयाँ पुर्याइएको छ । यस्तो रोयल्टी यसअघि १ करोड ५० लाख रुपैयाँ थियो ।
अब लक्जरी रिसोर्ट र आयातित मदिरामा २ प्रतिशत विलासिता शुल्क लाग्नेछ भने सुनचाँदीका गरगहना किन्नेले ०.५ प्रतिशत सीप प्रवर्द्धन शुल्क तिर्नुपर्ने भएको छ ।
