चन्द्रमामा बस्ती बसाउने नासाको योजना
अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले चन्द्रमामा स्थायी आधार शिविर (Moon Base) निर्माण गर्ने आफ्नो दीर्घकालीन योजनाअन्तर्गत नयाँ चरण सार्वजनिक गरेको छ । बीबीसीका अनुसार,नासाले मानवलाई चन्द्रमामा दीर्घकालीन रूपमा बसोबास गराउने तयारीलाई तीव्र बनाएको हो । नासाले सार्वजनिक गरेको योजनाअनुसार आगामी दशकभित्र चन्द्रमामा स्थायी अनुसन्धान केन्द्र, ऊर्जा प्रणाली र नियमित मानव बसोबासका लागि आवश्यक पूर्वाधार विकास गरिनेछ ।
आर्टेमिस कार्यक्रम अन्तर्गत नयाँ तयारी
बीबीसीका अनुसार, यो योजना नासाको ‘आर्टेमिस कार्यक्रम’ अन्तर्गत अघि बढाइएको हो, जसको उद्देश्य मानिसलाई पुनः चन्द्रमामा अवतरण गराउनु मात्र नभई त्यहाँ लामो समयसम्म टिक्न सक्ने वातावरण तयार गर्नु हो । नासाले चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुव क्षेत्रमा विशेष ध्यान केन्द्रित गरेको छ । उक्त क्षेत्रमा पानीको बरफ (water ice) भेटिएको विश्वास गरिन्छ, जसलाई भविष्यमा पिउने पानी, अक्सिजन र रकेट इन्धन उत्पादनमा प्रयोग गर्न सकिने बताइएको छ ।
स्थायी आधार शिविरको अवधारणा
रिपोर्टअनुसार, प्रस्तावित चन्द्र आधार शिविरमा निम्न संरचना रहनेछन् :
अन्तरिक्ष यात्री बस्ने आवासीय मोड्युल
सौर्य ऊर्जामा आधारित विद्युत प्रणाली
वैज्ञानिक अनुसन्धान प्रयोगशाला
चन्द्र सतहमा आवतजावतका लागि रोभर सवारी
पृथ्वी र चन्द्रमाबीच नियमित कार्गो तथा मानव यातायात प्रणाली
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा तीव्र
अमेरिका मात्र होइन चीन, रूस र युरोपेली अन्तरीक्ष एजेन्सीहरू पनि चन्द्रमामा दीर्घकालीन उपस्थिति कायम गर्ने योजनामा सक्रिय छन् । विशेषगरी चीनले आगामी वर्षहरूमा आफ्नै चन्द्र अनुसन्धान केन्द्र बनाउने घोषणा गरिसकेको छ। यसले अन्तरिक्ष क्षेत्रमा नयाँ भू-राजनीतिक प्रतिस्पर्धा चर्किएको विश्लेषण गरिएको छ ।
चन्द्रमामा स्थायी बसोबासका लागि विकिरण, चरम तापक्रम, सीमित स्रोत र प्राविधिक जोखिमजस्ता चुनौतीहरू अझै बाँकी रहेको नासाले स्वीकार गरेको छ । तर नासाका वैज्ञानिकहरूले मानव इतिहासको अर्को ठूलो अन्तरिक्ष यात्राका रूपमा यस परियोजनालाई व्याख्या गरेका छन् ।
बीबीसीका अनुसार, नासाको लक्ष्य केवल चन्द्रमामा पुग्नु होइन, त्यहाँ टिक्नु र भविष्यमा अझ टाढा-मंगल ग्रहसम्म पुग्ने आधार तयार गर्नु हो । नासाले दीर्घकालीन रूपमा चन्द्रमालाई मंगल ग्रह यात्राको “प्रशिक्षण केन्द्र” का रूपमा विकास गर्न खोजेको जनाएको छ ।
