गृहमन्त्रालयमा विष पिएका ‘लडाकु’ भन्छन्- ‘मङ्सिर २० पछिको कदम अर्कै हुनेछ’
विस्तृत शान्ति सम्झौताको १२ वर्ष पुगेको दिन, यही मङ्सिर ५ गते सिंहदरबारस्थित गृहमन्त्रालयमा एक युवाले घटघटी विष पिएर आफ्नो प्राणान्त गर्न खोजे । गृहन्त्रालयमै यस्तो घटना भएपछि सनसनी मच्चिनु स्वभाविक नै थियो ।
बुझबुझारथ गर्दा जानकारी मिल्यो– कुनैबेला गृहमन्त्री रामबहादुर थापाहरूकै कमाण्डमा ‘जनयुद्ध’ लडेका एक युवा उनै आफ्ना प्रिय कमाण्डर बादलबाट ब्यहोर्नुपरेको दुव्र्यवहारबाट आजित भएर विष सेवन गर्ने मानसिकतामा पुगेका रहेछन् ।
ती युवा थिए काचलिकोटका कुलप्रसाद भट्टराई । १३ वर्षकै उमेरमा बन्दुक बोकेर युद्ध मैदानमा होमिएका कुलप्रसाद देश परिवर्तनको आशामा, नेपाल र नेपालीको सुखका दिन आउँछ भन्ने विश्वासमा दशवर्षे जनयुद्ध लडेका थिए ।
तर, आज देश परिवर्तन हुने, समृद्धि आउने कुरा त परै रहोस्, आफ्नै नेताहरूबाट तिरस्कृत भएर, पहिलेको भन्दा पनि दयनीय जीवन गुजार्न विवश भएर जीवनभन्दा मृत्यु नै ठिक रहेछ भन्नुपर्ने अवस्था पुगेका छन् ।
युद्धमोर्चामा पटक–पटक गोली लागेर घाइते बन्न पुगेका कुलप्रसादको स्वास्थ्य झट्ट हेर्दा सामान्य देखिए पनि शरीरका विभिन्न अङ्गमा गोली धसिएर नसामा क्षति पुगेकोले जतिबेला जे पनि हुनसक्ने अवस्थामा छन् ।
गृहमन्त्रालयमै पुगेर त्यसरी विष सेवन गरी अपहत्ते प्रदर्शन गर्नुपर्ने बाध्यता उनलाई किन प¥यो ? उनको सुनुवाई भयो कि भएन ? यदि अझै सुनुवाई नभए अब उनको सोचाई के छ त ? यस्तै–यस्तै जिज्ञासा उनीसँगको भेटमा अघिसारियो ।
उनले जसरी आफ्नो वेदना पोखे, सबै यहाँ विस्तार गर्न सम्भव रहेन । ‘जनयुद्ध’का घाइते युवा कुल भट्टराईद्वारा अभिव्यक्त ‘ब्यथा’लाई संक्षिप्त रूपमा प्रस्तुत गरिरएको छ–
विष पिउने रहर त कसलाई हुन्छ र ? तर बाध्यात्मक परिस्थिति आएपछि मर्ने कि बाँच्ने भन्ने लागेर त्यसो गर्न बाध्य भएका हुँ । कसैले उक्साएर त्यस्तो गरेको होइन, तर ममाथि गृहमन्त्रालयले ‘उक्साहटमा परेको’ आसयको विज्ञप्ति जारी गरेर आरोप लगाउँदा पीडाको घाउमा नुनचुक दलेको अनुभूति भयो ।
परिवर्तनको आशामा, नेपाल र नेपालीको सुखका दिन आउँछ भन्ने विश्वासमा दशवर्षे जनयुद्ध लडेर यहाँसम्म आइपुगेको व्यक्तिलाई कसैले उक्साउँदैमा जे पनि गर्ने भन्ने सवाल नै आउँदैन ।
बाध्यता के हो भने, जनयुद्धका घाइतेहरू थुप्रै पीडा बोकेर अत्यन्त कष्टका दिन बाँच्दैछन् । आज जनयुद्धकै अगुवाहरू राज्य सञ्चालन गर्ने तहमा पुगेको बेला हामीजस्ता युद्धपीडितले राज्यबाट राहतको आश गर्नु स्वभाविक नै हो ।
यही सिलसिलामा हाम्रा एक युद्ध–कमाण्डर हालका गृहमन्त्री रामबहादुर थापा बादललाई नौ महिनायता पटक–पटक भेट गरियो । उहाँले पनि पटक–पटक आश्वासन दिनुभयो । तर हरेक पटक आश्वासन दिने तर मर्म र मागअनुसार काम नगर्ने व्यवहार प्रदर्शन गर्दै आउनुभयो ।
यसैगरी चारपटक अध्यक्षज्यू (प्रचण्ड)लाई भेटियो, उहाँले गृहमन्त्रीज्यूलाई फोन पनि गरिदिनुभयो, भेट हुन्छ काम पनि हुन्छ भनी पठाउनुभयो । तर बादलज्यूको ब्यहोरा उस्ताको उस्तै । अध्यक्ष र गृहमन्त्रीले पीडितको सुनुवाई गर्नेभन्दा पनि झुलाएर दुःख मात्रै दिन लागेको जस्तो महसुस भयो ।
जनयुद्धका घाइते–अपाङ्गहरूको उपचारको विषयसँग सम्बन्धित विषय लिएर नेताहरूकहाँ धाएका हौँ हामी । ट्रमा सेन्टरका डाक्टरलाई कारवाही गरेकोजस्ता विषय पनि यसमै जोडिएको छ ।
वीर अस्पताल, ट्रमा सेन्टर, टिचिङ जहाँ गए पनि रकम निकासा भएको छैन भन्दै झुलाउने काम गरेको वर्षौं भयो । राज्यका निकायहरूले झुलाउँदा झुलाउँदै हामी घाइते–अपाङ्गहरूलाई आजित बनाइसकेको छ ।
म आफू मरे पनि घाइते/अपाङ्गहरूलाई राहत पुगोस् भन्ने ध्येय छ ।
यतिबेला एसिया समिटको नाममा चहलपहल चलेको र १८–१९ गतेसम्म विदेशी पाहुनाहरूका कारण व्यस्त रहनुपर्ने भनिएको छ । यदि यसपछि पनि यसैगरी झुलाएर दुःख दिने कार्य गरेमा अब सहन सकिन्न । २० गतेभन्दा पछि पनि सुनुवाई भएन भनेचाहिँ अस्ति विष पिएकोभन्दा कडा कदम चाल्न विवश हुनेछु । हिजो पनि उहाँकै कार्यकर्ता र एक लडाकु थिएँ, आज पनि छु, मैले कस्तो कदम चाल्नेछु भन्ने उहाँले बुझ्नुहोला ।
पूर्व बटालियन कमाण्डर मीनबहादुर शाहीको कमाण्डमा काम गरेका एक सदस्य हाल वनमन्त्रालयमा स्वकीय सचिव छन् । कमाण्डर शाहीचाहिँ ज्यामी काम गरेर खाएका छन् भने सहायक भूमिकामा काम गरेका व्यक्ति यतिबेला राज्यमा मालिक जस्तो बनेर हामी घाइतेलाई तड्पाइरहेका छन् । यो राज्यको कस्तो नीति हो, उदेक लागेको छ । उपचारमा अस्पतालले लापर्वाही गरिदिँदा मीनबहादुर शाहीले कत्रो दुःख पाए !
हामीजस्ता शोषित–पीडित, गरीव दीन–दुःखीका पनि दिन आउँछ भन्ने आशमा लडियो, तर आज यस्तो अवस्था भोग्नुपर्दा साह्रै मन दुखेको छ । मसँगै युद्ध लडेका नेताहरू पूर्वगृहमन्त्री जनार्दन शर्मा, वनमन्त्री शक्ति बस्नेत, कृषिमन्त्री बलदेवलगायत हुनुहुन्छ । राज्यको लागि हामीले आधा शरीर गुमायौँ तर के पायौँ ?
हामीले छातीमा गोली थापेर उहाँहरूलाई शासन गर्ने ठाउँमा पु¥याइदियौँ, यतिबेला उहाँहरू शासक बन्नुभएको छ, चिल्लो कार चढ्नुहुन्छ, रातो कार्पेटमा हिँड्नुहुन्छ, तारे होटलमा खानुहुन्छ, राज्यको पैसामा देश–विदेश सयर गर्नुहुन्छ, विदेशमा उपचार गराउनुहुन्छ । हामीले त के मागेका हौँ र ? युद्धले दिएको चोटमा थोरै मल्हम लगाइदिनुस् भनेका न हौँ ।
अहिले यसरी एमालेसँग पार्टीएकता गर्नु थियो भने १५ हजार नेपालीको ज्यान किन लिइयो ? पहिले नै एकता गरेको भए त त्यतिबेलै सत्ता पाइन्थ्यो होला, नागरिकको ज्यान जाने थिएन, हामीजस्ता हजारौँ घाइते बन्नुपर्ने थिएन, लाखौँ विस्थापित हुनुपर्ने थिएन ।
सूर्य सुवेदी यतिबेला गृहमन्त्रीकै सल्लाहकार बनेर बसेका छन् । उनलाई पनि मैले आफ्नो छातीमा गोली थापेर बचाएको थिएँ कुनैबेला । अहिले मलाई नै दुव्र्यवहार गर्छन् । मरे मर् भन्छन् ती सूर्यजी अहिले । केन्द्रदेखि गाउँसम्म बेथिति छ, भ्रष्टाचार छ । यसबारे मसँग अनेक प्रमाण र भोगाई छन् ।
दुई तिहाई शक्ति बोकेको सरकारले अहिले पनि हाम्रो मागको सुनुवाई गर्न नसके कहिले गर्ला ? हामी कार्यकर्ताप्रति पनि तानाशाही व्यवहार प्रदर्शन किन गरेको ? अध्यक्ष प्रचण्डले पनि किन झरा टार्ने काम मात्र गर्नुहुन्छ ? हामी जनसेनाको नाममा आएको अर्बौं रकम खाने–पचाउने काम मात्र किन गरिरहनुभएको छ उहाँ ।
हामी लडाकुले सिटामोलको एउटा ट्याब्लेट नपाउने, दुई–चार हजारको उपचार गर्न अनेक प्रक्रिया पु¥याउनुपर्ने, अनि उहाँहरूले करोडौँको रकम दोहन गर्न मिल्ने ? हाम्रो आक्रोश यही हो । विष पिउन बाध्य बन्नुको कारण पनि यस्तै–यस्तै नै हो ।
म अहिले धेरै बोल्न चाहन्न । सिंहदरबार जाँदा अब पनि मलाई कपडा खोलेर चेकजाँच गरी रोकिन्छ भने २० गतेपछिको मेरो कदम बेग्लै हुनेछ । म भावनात्मक रूपले बलियो भइसकेको छु । म बचुँला या नबाँचौँला, बाँच्ने तमाम साथीहरूलाई न्याय मिलोस्, मैले जस्तो परिस्थिति ब्यहोर्नु नपरोस् भन्ने उद्देश्यबाट म प्रेरित छु ।
गृहमन्त्री र उहाँको मन्त्रालयप्रतिको असन्तुष्टि मेरो के छ भने भेटवार्ता गर्न जाँदा ‘पास छैन’ भनेर दुब्र्यवहार गरियो, शान्तिबाटिकामा अनसन बस्न खोज्दा पनि पक्राउ गरेर ब्यवधान खडा गरियो । गृहमन्त्री आफ्नै कमाण्डर हुन्, तर आफ्नैले यस्तो गर्दा कति चित्त दुख्छ, मैले भनिरहनु पर्दैन । म पुनः दोहो¥याएर भन्छु– २० गतेपछि पनि यस्तै दुव्र्यबहार गरिएमा मैले कस्तो कदम चाल्नेछु, त्यो असाधारण प्रकृतिकै हुनेछ ।
