वैद्य, विप्लव, किराँती र आहुतीले अब एउटै माओवादी केन्द्र बनाउने, एमाले र माओवादी एकतालाई  क्रान्तिका भगौडा सम्म भने विप्लवले



काठमाडौँ । जेठ २ गतेसम्म पनि मोहन वैद्य किरण र नेत्रविक्रम चन्द विप्लव प्रचण्डको नेतृत्वको माओवादी केन्द्रलाई मूलधारको माओवादी मान्न तयार थिएनन् । आफूलाई नै उनीहरू मूलधारको माओवादी ठान्थे । जब जेठ ३ गते तत्कालीन माओवादी केन्द्र र एमालेबीच एकता भयो । वैद्य र विप्लवलाई दाबी गर्न के सहज भयो भने अब उनीहरू नै ‘खास’ माओवादी हुन् । जेठ २ गतेसम्म प्रचण्डले मूलधारको माओवादीको नेतृत्व गरेका थिए ।

वैद्य र विप्लव मात्रै होइन, अब गोपाल किराँती र विश्वभक्त दुलाल पनि प्रचण्डविनाकै ‘माओवादी’ बनाउने दौडमा छन् । यद्यपि किराँतीले माओवादी केन्द्रकै नाममा पार्टी पुनर्गठनको अभियान चलाएका छन् भने दुलाल चाँडै नै पार्टी घोषणाको तयारीमा छन् ।

यस्तोमा अर्को बहस पनि छ । के वैद्य, विप्लव, किराँती र दुलाल मिलेर एउटै पार्टी बनाउलान् ?

हुन त प्रचण्डले तत्कालीन माओवादीको नेतृत्व गरिरहँदा पनि धेरै पटक फुट र जुटको शृङ्खला भयो । प्रचण्डलाई छाडेर हिँडेकाहरू धेरेजसो पछि पुरानै घर फर्के । मूलधारको माओवादीबाट विभाजन भएर छुट्टै माओवादी गठन गरेका अन्य दल राष्ट्रिय राजनीतिमा हस्तक्षेपकारी भूमिकामा छैनन् । अहिले उनीहरूले सडकबाटै आफ्ना मुद्दा उठाइरहेका छन् ।

प्रचण्ड र तत्कालीन माओवादीलाई गाली गर्ने मामलामा वैद्य, विप्लव, किराँती र आहुती एक ठाउँ छन् । तर अगाडिको बाटो कस्तो हुन्छ अर्थात पार्टीको कार्यदिशाको सवालमा चाहिँ उनीहरूमा एकरूपता छैन । यस्तोमा उनीहरूबीच एकता त्यति सजिलो पनि छैन । बरु, मुद्दाका आधारमा कार्यगत एकता उनीहरूबीच तत्काल सम्भव हुन पनि सक्छ ।

हुन त हुन त वैद्य नेतृत्वको क्रान्तिकारी माओवादी र विप्लव नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीबीच पार्टी एकताका लागि बेला बेला संवाद पनि हुने गरेका छन् । बेला–बेला संयुक्त विज्ञप्ती पनि आउने गरेका छन् । तर अहिलेसम्म उनीहरू एकता गर्ने तहमा चाहिँ पुग्न सकेका छैनन् ।

प्रचण्डले आफ्नो नेतृत्वको माओवादीलाई एमालेसँग एकतामा लगेपछि ‘माओवादी’को नाममा पार्टी बनाउने मैदान खाली छ । यो खाली मैदानमा वैद्य, विप्लव, किराँती र आहुतीले एक्लाएक्लै उत्रिन्छन् कि टिम बनाएर, अहिले नै यकिन गरेर भन्न सक्ने अबस्था छैन् । तर एमाले–माओवादी एकतापछि उनीहरूमाथि एकताका लागि दबाब भने बढ्दैछ ।

तत्कालीन मूलधारको माओवादीबाट छुट्टिएका मध्ये वैद्यले नेतृत्व गरेको नेकपा क्रान्तिकारी माओवादी, विप्लवले नेतृत्व गरेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी अस्तित्वमै छन् । त्यस्तै गोपाल किराँतीले माओवादी केन्द्र पुनर्गठन र विश्वभक्त दुलाल लगायतका नेताले नयाँ वैज्ञानिक समाजवादी कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल निर्माणको अभियानमा छन् । यद्यपि यो पार्टी घोषणा भइसकेको छैन ।
दुलालबाहेकका नेता जनयुद्धकालमा प्रचण्डका सारथी थिए ।

विप्लव नेतृत्वको पार्टीबाहेक अन्य पार्टी खुला राजनीतिमै छन् । तर विप्लव भूमिगत शैलीमा राजनीति गरिरहेका छन् ।

प्रचण्डले माओवादीको विचार, सिद्धान्त र क्रान्तिलाई लत्याएको आरोप लगाउँदै बाहिरिएका यी नेता एमाले–माओवादी एकतामाथि पनि कठोर आलोचना गरेका छन् । तर उनीहरूले प्रचण्ड नेतृत्वको माओवादीलाई लगाएको आरोप मिल्दाजुल्दा छन् ।

एमाले–माओवादी एकताबारे यी पार्टीको धारणा कस्तो ?

नेत्र विक्रम चन्द विप्लवले विज्ञप्ती जारी गर्दै एमाले र माओवादीबीचको एकतालाई  क्रान्तिका भगौडा र नाम कटुवा कम्युनिस्टहरूको गठजोड भनेर टिप्पणी गरे । उनले विज्ञप्ती मार्फत ‘कम्युनिस्ट आदर्शबाट च्यूत भएका अवसरवादी तथा संशोधनवादीको एकता भएको जनाएका थिए ।’

‘यो एकताको सबैभन्दा भद्दा र कुरूप चित्र भनेको प्रचण्ड माओवादीको सम्पूर्ण रूपले विसर्जन हो । प्रचण्डहरू यो आत्मासमर्पणको खाडलमा जाकिन्छन् भन्ने कुरा पहिला नै देखेको र भनेको पनि हो । हामीले उनीहरूको गडबढीलाई विचलन देखेर नै उनीहरूबाट विद्रोह गरेर क्रान्तिकारी पार्टीको पुनर्गठन गर्ने पहल गरेका हौं । अब प्रचण्डहरूमा माओवादीको ‘म’ पनि रहेन ।’ विप्लवको विज्ञप्तीमा छ, ‘उनीहरू प्रतिक्रियावादमा पतन भएको दुस्मनसँग विलय हुन पुगेका छन् । र स्वयम्लाई दलाल पुँजीवादी संसदीय व्यवस्थाको पाले र क्रान्तिको बाधकमा पतन गराएका छन् । अब उनीहरूलाई के भन्ने ? विषय गम्भीर छ । उनीहरूले सोच्लान् बलियो सरकार भएपछि क्रान्तिकारी उग्रवादीहरूलाई दमन गर्न सजिलो हुन्छ । यो उनीहरूको भ्रम र कल्पना मात्र हो ।

वैद्यले वाम एकताका नाममा माओवादी केन्द्रको विलय भएको बताए । युवालाई प्रशिक्षण दिन ओखलढुङ्गा पुगेका वैद्यले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै एमाले र माओवादी केन्द्रबीच एकता नभएर दक्षिणपन्थी र अवसरवादी धारको मिलन भएको टिप्पणी गरेका थिए । ‘यो एमाले र माओवादीको एकता नेकपा हैन, माओवादी एमालेमा विलय भएको हो, जुन माओवादीले समाजवादका लागि लाग्दै आएको शक्ति विलय भइछाड्यो’, उनले भनेका थिए ।

नेपालमा संशोधानवादी, अवसरवादी धारको एकीकरण भएकाले अब क्रान्तिकारी कम्युनिस्टहरूको धु्रवीकरणमा नयाँ जनवादी धारको विकास गर्दै नयाँ जनवादी क्रान्तिमा जाने आफ्नो कार्यदिशा रहेको वैद्यले बताएका थिए । नयाँ जानवादी क्रान्तिका माध्यमबाट मुलुकमा समाजवाद हुँदै साम्यवाद स्थापना गर्ने बाटोमा अघि बढ्न दक्षिणपन्थी अवसरवादको विरुद्धमा सङ्घर्ष गर्ने उनले बताएका थिए ।

तत्कालीन माओवादी केन्द्रले फागुन १० गते किराँतीलाई पार्टीबाट निष्काशन गरेको थियो । त्यसपछि उनी माओवादी केन्द्रलाई पुनर्गठन गर्ने अभियानम जोडिए । नेता किराँतीले एमाले–माओवादी एकतापछि ‘प्रचण्ड नेतृत्वको माओवादी केन्द्र नव प्रतिक्रियावादी कित्तामा पलायन भएको’ आरोप लगाए । एकताको भोलिपल्ट नेता किराँतीले प्रचण्ड नेतृत्वको पार्टीले माक्र्सवाद, लेनिनवाद, माओवादको विचार र बल प्रयोगको सिद्धान्तमा आधारित विचारधारा त्यागेको आरोप लगाएका थिए ।

यी पार्टीमा देखिएका समानता

एमाले–माओवादी एकतापछि यी पार्टी एकता गर्नुपर्ने सैद्धान्तिक बुझाइमा छन् ।

विप्लवले जारी गरेको विज्ञप्तीमा एमाले र माकेको एकताले क्रान्तिकारीमा नयाँ शक्ति र अवसर पैदा गरेको उल्लेख गरेका छन्् । उनले भनेका छन्, ‘सम्पूर्ण क्रान्तिकारी कम्युनिस्टहरू, इमानदार कमरेडहरू ढिला नगरी ध्रुवीकृत हुने बेला आएको छ । सबैतिर रहेका क्रान्तिकारीहरू माक्र्सवाद–लेनिनवाद–माओवाद र एकीकृत क्रान्तिको मार्गमा गोलबन्द हुन जुटौँ । सच्चा क्रान्तिकारीहरूको एकता त्यही प्राप्त हुन्छ । देश र जनताको वास्तविक शान्ति, समृद्धि पनि वैज्ञानिक समाजवादमा मात्र सम्भव छ ।’

वैद्यले भनेका छन् ‘एमालेमा विलय भएको पार्र्टीसँग एकता गर्ने कुरै भएन, अब बाँकी दुईवटा नेकपा र नेकपा मसालसँग पार्टी एकताको निम्ति छलफलको प्रकृया अघि बढाएका छौँ,  ‘कार्यगत एकताका लागि सबै क्रान्तिकारी शक्तिहरूलाई गोलबन्द गर्ने दिशामा छौँ’ ।

किराँतीले जारी गरेको विज्ञप्तीमा माओवादी केन्द्रको पुनर्गठनमा जुट्न आग्रह गरेका छन् । उनी तत्कालीन माओवादीमै हुँदा माओवादी केन्द्रको पुनर्गठन अभियान चलाएका थिए । विज्ञप्तिमार्फत नेता किराँतीले माओवादी केन्द्रको पुनर्गठनमा जुट्नसमेत सबैमा आग्रह गरेका छन् ।

नेताहरूको के भन्छन् ?

सीपी गजुरेल, नेता क्रान्तिकारी माओवादी

पूर्व माओवादी भएकै कारण एकताको आधार बन्छ जस्तो लाग्दैन । पूर्व माओवादी थियो थिएन भन्दा पनि अहिले छ छैन भन्ने कुरा हाम्रा लागि मुख्य हो । पूर्व माओवादीमा भित्र पनि विभिन्न विचार, राजनीतिक मतभेद भएर नै छुट्टै समूह बनेका हुन् ।

अहिले विप्लव नेतृत्वको पार्टीसँग कार्यगत एकतामै छौं । छलफल पनि गर्दै छौँ । तर अहिले उहाँहरूसँग खासै भेटघाट हुन पाएको छैन । एकताका लागि पछिल्लो समय वैचारिक राजनीतिक छलफल चलेको छैन । अन्य पूर्व माओवादीहरूसँग हाम्रो छलफल भएको छैन ।

तर नेपालमा अहिलेको सम्भावना धु्रवीकरणको छ । माओवादी केन्द्र एमालेमा मिसिइसकेपछि केही असन्तुष्ट साथीहरू क्रान्तिकारी धारमा आउन खोजिरहनुभएको छ । माओवादी केन्द्रले नयाँ ढङ्गले सजिलै क्रान्ति गर्छ भन्ने लागेका केही सच्चा क्रान्तिकारी साथीहरूको मोह भङ्ग भएको छ । अब त्यस्ता साथीहरू धु्रवीकरणमा आउन खोजिरहनुभएको छ । त्यसैले अब धु्रवीकरणको सम्भावना बढेको छ ।

गोपाल किराँती, नेता नेकपा माओवादी केन्द्र

सैद्धान्तिक रूपमा हामी, वैद्य, विप्लव र आहुतीले नेतृत्व गरेका ४ वटा समूहले माओवाद मान्छौँ । सैद्धान्तिक आधारमा हामी एक छौँ । तर आहुतीहरूको समूहले पुनर्गठनभन्दा नयाँ बनाएर जाने भन्ने लाइनमा हुनुहुन्छ । हाम्रो असोजदेखि नै माओवादी केन्द्रलाई नै पुनर्गठन गर्ने भन्ने लाइन हो ।

वैद्य र विप्लव नेतृत्वको पार्टीसँग हाम्रो अन्तर संविधानलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा हो । उहाँहरू संविधानलाई खारेज गर्नुपर्छ भन्नुहुन्छ तर हामी गणतन्त्रलगायतका विषयलाई संरक्षण गर्ने र कमजोरी सच्चाउनको निम्ति सङ्र्घष गर्ने भन्ने हो । सैद्धान्तिक आधारमा पार्टी एकताको लक्ष्य हुन्छ हाम्रो तर राजनीतिकलगायत संविधानलाई हेर्ने दृष्ट्रिकोणका कारण तत्काल एकता नहोला ।

वैद्यसँग केही सामान्य छलफल सुरु भएको छ । विप्लव भूमिगत भएका कारण अरू केही सिनियर नेतासँग पनि सामान्य छलफल भएका छन् ।

प्रचण्डहरूले छोडेर गइसकेपछि यही पार्टीमा रहेका साथीहरू महाधिवेशनको छलफलमा छौँ । हामीले महाधिवेशन आयोजक समितिको वैठक आह्वान गरेका छौँ । त्यो वैठकले महाधिवेशनको मिति तोक्छ । त्यसपछि वैद्य विप्लव नेतृत्वसँगको एकताको छलफल गर्ने नगर्ने निर्णय होला ।

तर हाम्रो परिभाषा के हो भने वैद्यहरूले पार्टी विभाजन गर्नुभयो । त्यसपछि वैद्यबाट विप्लवजी अलग्गिनुभयो । आहुतीजीले पार्टी परित्याग गर्नुभयो । त्यसैले सक्कली माओवादी हामी हौं ।

विश्वभक्त दुलाल, आहुती

हामी पुराना पार्टीबीच एकताभन्दा पनि नयाँ पार्टी बनाएर जानुपर्छ भन्ने लाइनमा छौं । हामीले औपचारिक रूपमा पार्टी घोषणा गरिसकेका छैनौं तर अब छिट्टै घोषणा गर्छौं । तर अहिले तत्काल कतै एकताको छलफल भएको छैन ।

मूलधारको माओवादी कहिले छोडेका थिए यी नेताले ?

वैद्य र विप्लव ०६९ असार ५ मा तत्कालीन माओवादीबाट पार्टी फुटाएर नयाँ पार्टी गठन गरेका थिए । पछि विप्लवले वैद्यलाई छाडेर नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी गठन गरे ।

त्यस्तै फागुन १० गते तत्कालीन माओवादी केन्द्रले गोपाल किराँतीलगायतका नेतालाई कारबाही गरेको थियो । उनी माओवादी पुनर्गठनको अभियान छन् ।

एमाले माओवादी एकता प्रक्रियाको केही महिना आफै सक्रिय रहेका आहुतीले एकताको अन्तिम समयमा आएर प्रचण्डलाई अध्यक्ष मान्न नसकिने भन्दै विज्ञप्तीमार्फत पार्टी छोडेको घोषणा गरेका थिए ।

बबिता शर्मा रातोपाटी

प्रतिक्रिया दिनुहोस
भाइरल शर्मिला वाइबा पक्राउ

  कलाकार पवन खतिवडा ‘म्याकुरी’माथि कुटपिट गरेको आरोपमा प्रहरीले शर्मिला वाइबालाई पक्राउ गरेको

प्रचण्डले परिवारबाहेक अरुलाई स्थान छैन भन्ने सन्देश दिए : जनार्दन

    नेकपा (माओवादी केन्द्रं) का उपमहासचिव जनार्दन शर्माले लिखित असहमति राख्दै पार्टीभित्र

राजेन्द्र महतोको राष्ट्रिय मुक्ति क्रान्ति अभियान

    राष्ट्रिय मुक्ति क्रान्ति अभियान’ का अगुवा नेता राजेन्द्र महतो दलबलसहित माइतीघरको

एमाले सरकार फेर्ने खेलमा छैन : ओली

  प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सरकार फेर्ने