कोशी बाँधको पश्चिमी तटबन्ध भत्किने खतरामा
अविरल बर्षाका कारण सप्तकोसीको भेल उर्लिएको छ । पहाडी क्षेत्रमा भएको अत्याधिक बर्षाका कारण कोशीको पश्चिमी तटबन्ध भत्किने खतरामा पुगेको छ । उर्लंदो भेलले पश्चिमी तटबन्ध भत्काउने जोखिम बढेपछि सप्तरीमा त्रास बढेको छ । विहानैदेखि स्थानीयलाई प्रशासनले सजग गराउन थालेको छ ।
बाँध मर्मतसम्भार भइरहेको छ । भारतीय कम्पनीले निर्माणको जिम्मा लिएको छ । निर्माण कम्पनीले मर्मतसम्भार राम्रो नगरेका कारण बाँध भत्किने खतरामा पुगेको हो । ‘हामीले पटक–पटक भन्दै आएका छौं कि कोसीमा बालुवाको तटबन्ध निर्माण गरेर बचाउ गर्न सकिँदैन,’ हनुमाननगर कंकालिनी नगरप्रमुख शैलेश साहले भने ‘कोसी योजनाले तटबन्ध निर्माणमा लापरबाही गर्दा जोखिम बढ्यो । कोसीकै बालुवा खनेर पश्चिम तटबन्ध बनायो, अहिले त्यही कारणले डलुवाको १३ ठाउँमा सिपेज भएर कोसी फुट्ने खतरा बढेको हो ।’ कोशी फुटेमा एक लाख मानिस जोखिममा पर्दैछन् ।’
सप्तरीको हनुमाननगर कंकालिनी नगरपालिका–१४ डलुवाको पश्चिमी तटबन्ध भत्किने खतरामा छ । नेपाल हुँदै भारततर्फ बग्दै आएको सप्तकोसी नदीअन्तर्गत तटबन्धसहित सबै सुरक्षा तथा बचाउको काम कोसी सम्झौताअनुसार भारतको हो । नेपालले भारतीय प्राविधिक र बचाउ कामको सुरक्षा गर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ । सन् १९६३ को अगस्टमा सप्तकोसीको बाँध डलुवामा फुटेपछि त्यहाँ नेपाल सरकारको अगुवाइमा भारतले करिब ५ किलोमिटर दूरी भएको अर्को तटबन्ध निर्माण गरेको थियो ।
अहिले फेरि कोसीका भारतीय अधिकारीको उदासीनताले उक्त रिङ बाँधलाई राम्ररी मर्मतसम्भार नगरेका कारण ५७ वर्षपछि पुनः सोही स्थानमा तटबन्ध भत्किने जोखिम बढेको छ । डलुवामा तटबन्ध भत्किए हनुमाननगर कंकालिनी नगरपालिका, तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका र राजविराज नगरपालिकाका झन्डै २५ हजार परिवारको उठिबास हुने जोखिम छ ।
कोसीकै बाढीले तटीय क्षेत्रका हनुमाननगर कंकालिनी नगरपालिका २ सय ५० र तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिकाका १ सय १२ घर जलमग्न भएका छन् ।
