महात्मा गान्धीको ८ जाना गर्लर्फेण्ड थिए



 

तपार्इंहरूले महात्मा गान्धीको फोटाहरू ध्यान दिएर हेर्नुभएको छ रु धेरै जस्तो फोटाहरूमा गान्धीको नजिक धेरै मानिसको भीड देखिन्छ ।

 

यो भीडमा केही नामहरू यस्ता मानिसका छन्, जसलाई भारतका हरेक नागरिकले थाह पाएको छ । यसमा जवाहरलाल नेहरू, सरदार पटेल अथवा कस्तुरबा गान्धी ।
तर गान्धीको नजिको यस भीडमा केही यस्ता पनि छन्, जसको बारेमा भारतमा धेरै कम मानिसलाई थाहा छ ।

 

हामी यहाँ केही यस्ता महिलाहरूको बारेमा जानकारी दिन्छौँ, जुन मोहनदास करमचन्द गान्धीको विचारका कारण उनीसँग धेरै नजिक भए ।

 

यी महिलाहरूको जिन्दगीमा गान्धीको गहिरो असर पर्यो र जुन बाटोमा महात्मा गान्धी हिँड्न सुरु गरेका थिए, यी महिलाहरू पनि त्यही बाटोमा हिँडेर आआफ्नो जीवनमा अगाडि बढे ।

 

१ मेडलीन स्लेड ‘मीराबेन ’१८९२-१९८२

मेडेसलिन बेलायती एडमिरल सर एडमन्ड स्लेडकी छोरी हुन् । माथिल्लो तहको बेलायती एक अफिसरकी छोरी हुनको कारणले उनको जीवन अनुशासनमा बित्यो । मेडेलिन जर्मन पियानिस्ट र सङ्गीतकार बिथोवनलाई सारै मन पराउँथिन् । यसकारण उनी लेखक र फ्रान्सिसी बुद्धिजीवी रोमैन रौलेन्डको नजिक भइन् ।

 

यिनै रोमैन रौलेन्डले केवल सङ्गीतमा मात्र होइन, महात्मा गान्धीको जीवनी पनि लेखे । रोमैनले लेखेको गान्धीको जीवनी मेडेलिनलाई धेरै प्रभावित गर्यो । गान्धीको प्रभाव मेडेलिनमा यसरी पर्यो कि उनले आफ्नो जीवन गान्धीको बाटोमा हिँडेर बिताउने विचार गरिन् ।
गान्धीको बारेमा पढेर रोमान्चित भएकी मेडेलिनले पत्र लेखर आफ्नो अनुभव सुनाइन् र आश्रम आउने इच्छा प्रकट गरिन ।

 

रक्सी छोड्नु, खेती गर्न सिक्नुदेखि लिएर साकाहारी बन्नेसम्म, मेडेलिनले गान्धीले निकाल्ने गरेको पत्रिका यङ्ग इन्डिया पढ्न सुरु गरिन् । अक्टुबर १९२५ मा मुम्बैको बाटो हुँदै अहमदावाद पुगिन् ।

 

गान्धीसँगको पहिलो भेटलाई मेडेलिनले यसरी बयान गरेकी छन्– ‘जब म त्यहाँ पुगेँ, अगाडिबाट एउटा दुब्लो मानिस सेतो गद्दीबाट उठेर म भएतर्फ आइरहेको थियो । मलाई थाह थियो यही व्यक्ति बापु थिए । म हर्ष र श्रद्धाले भरिएँ । मलाई मेरो अगाडि एक दिव्य प्रकाश देखाइदियो । म बापुको खुट्टामा झुकेर बसेँ । बापुले मलाई उठाएर र भने तिमी मेरो छोरी हौ ।’
मेडेलिन र महात्मा गान्धीबीच यो दिनबाट एक भिन्न नाता बन्यो । पछि मेडेलिनको नाम मिराबेन भयो ।

 

२ निला क्रैम कुक, १८७२-१९४५

आश्रममा निला नागिनी भनेर बोलाउँथे । स्वयम्लाई कृष्णको गोपिनी मान्यवाली निला आउन्टआबुमा एक स्वामी (धार्मिक गुरु)सँग बस्थिन् ।
अमेरिकामा जन्मेकी निलाको मैसुको राजकुरको प्रेममा परिन् । निलाले सन् १९३२ मा गान्धीलाई बेङ्लोरबाट पत्र लेखेकी थिइन् ।

 

यस पत्रमा उनले छुवाछूतविरुद्ध गरेका कामको बारेमा गान्धीलाई भनेकी थिइन् । दुवैबीच पत्रको आदनप्रदान यहीँबाट सुरु भयो ।
अर्को वर्ष फेब्रुअरी १९३३ मा निलाको भेटघाट यरबडा जेलमा महात्मा गान्धीसँग भयो । गान्धीले निलालाई साबरमती आश्रममा पठाए, त्यहाँ केही समयपछि नै उनी नयाँ सदस्यसँग नजिक भइन् ।

 

उदार भावनाकी निलालाई आश्रम जस्तो एकान्त वातावरणमा भिज्न गाह्रो भयो । एक दिन उनी आश्रमबाट भागिन् । त्यसपछि उनी वृन्दावनमा भेटिइन् । केही समयपछि उनलाई अमेरिका पठाइयो, जहाँ उनले इस्लाम धर्म अपनाइन् र कुरानको अनुवाद गरिन् ।

 

३ सरलादेवी चौधरानी, १८७२–१९४५

उच्च शिक्षा, सौम्य देखिने सरला देवी भषा, सङ्गीत र लेखनमा रुचि भएकी थिइन् । सरला रवीन्द्रनाथ टैगोरकी भतिजी हुन् ।
लाहौरमा गान्धी सरलाको घरमा बास बसेका थिए । यो त्यो समय थियो, जुनबेला सरला स्वतन्त्रता सेनानी पति रामुजदत्त चौधरी जेलमा थिए । दुवै निजक थिए ।

 

यो निकटतालाई बुझ्नका लागि गान्धी सरलालाई आफ्नो आध्यात्मिक श्रीमती भन्थे । पछि गान्धीले स्वीकारेका छन् कि यही सम्बन्धका कारण उनकी श्रीमतीसँग सम्बन्ध विछेद हुन थालेको थियो ।

 

गान्धी र सरलाले खादीको प्रचारका लागि भारतको भ्रमण गरे । दुवैको सम्बन्धको जानकारी गान्धीको नजिकलाई पनि भयो । हक जमाउने सरलाको बानीका कारण गान्धी पछि विस्तारै टाढा भए ।
केही समयपछि हिमालयमा एकान्तवासको समयमा सरलाको मृत्यु भयो ।

 

४ सरोजिनी नायडु १८७९–१९४९

भारतीय राष्ट्रिय काँग्रेसको पहिलो महिला अध्यक्ष हुन् सरोजिनी नायडु । गान्धीको गिरफ्तारीपछि नुन सत्याग्रहको अगुवाइ सरोजिनीको काँधमा थियो । सरोजिनी र गान्धीको पहिलो भेटघाट लन्डनमा भएको थियो ।

 

यो भेटको बारेमा सरोजिनीले यसरी भनेकी छन्– ‘एउटा सानो उचाइ भएको मानिस, जसको टाउकोमा रौँ थिएनन् । जमिनमा कम्बल ओढेर यो मानिस जैतुनको तेलमा तारेको टमाटर खाइरहेको थियो ।

 

विश्व प्रसिद्ध नेतालाई यस्तो देखेर म खुशीले हाँस्न थालेँ । उनले मतर्फ हेर्दै भने ‘तपाईं अवश्य मिसेल नायडु हुनुपर्छ । यति श्रद्धाहीन अरू को हुन सक्छ रु आउनु होस् सँगै खाना खाउँ ।’
जवाफमा सरोजिनी धन्याद भन्दै भनेकी छन्– के बेकारको तरिका हो यो रु
यही तरिकाले सरोजिनी र गान्धीको नाताको सुरुवात भयो ।

 

५ राजकुमारी अमृत कौर १८८९-१९६४

शाही परिवारिक राजकुमारी पन्जाबको कपुरथलाका राज सर हरनाम सिंहकी छोरी हुन् ।
राजकुमारी अमृत कौरले पढाई बेलायतमा गरेकी हुन् । राजकुमारी अमृत कौरलाई गान्धीको सबैभन्दा नजिकको सत्याग्रहीहरूमा गनिन्थ्यो । बदलामा सम्मान र सम्बन्धमा राजकुमारीले पनि कुनै कुरा बाँकी राखिनन् ।

 

१९३४ मा भएको पहिलो भेटपछि गान्धी र राजकुमारी अमृत कौरले एक अर्कालाई सयौँ पत्र लेखेका छन् । नुन सत्याग्रह र १९४२ मा भारत छोडो आन्दोलनको समयमा जेल पनि गइन् । स्वतन्त्र भारतको पहिलो स्वास्थ्य मन्त्री बन्ने सौभाग्य पनि अमृत कौरले पाएकी थिइन् ।
गान्धी राजकुमारी अमृत कौरलाई पत्र लेख्दा सुरुमा मेरी प्यारी पागल र बागी लेख्थे र पत्रको अन्त्यमा आफूलाई तानाशाह लेख्थे ।

 

६ डा सुशीला नथ्यर १९१४-२००१

सुशीला प्यारेलालको बहिनी हुन् । महादेव देसाई पछि गान्धीको सचिव भएका प्यारेलाल पन्जाबी परिवारका थिए ।
आमाको विरोधका बाबजुद यी भाइ बहिनी गान्धीको नजिक हुनबाट रोक्न सकेनन् । यद्यपि पछि गान्धीसँग नजिक हुनबाट रोक्ने उनकी आमा पनि महात्मा गान्धीको पक्का समर्थक बनिन् ।

 

डाक्टरीको पढाइपछि सुशीला महात्मा गान्धीको निजी डाक्टर बनिन् । मनु र आभाबाहेक प्रायः गान्धी जसको काँधमा आफ्नो बुढो हात राखेर सहारा लिन्थे । त्यसमा सुशीला पनि हुन्थी ।

भारत छोडो आन्दोलनको समयमा यिनी कस्तुरबा गान्धीसँगै मुम्बैमा गिरफ्तार भइन् । पुनामा कस्तुरबा गान्धीको अन्तिम दिनमा सुशीला उनीसँग बस्थिन् । यसबाहेक सुशीला गान्धीको ब्रह्मचर्यमा गरेको प्रयोगमा पनि शामिल थिइन् ।

 

७ आभा गान्धी १९२७–१९९५

आभा जन्मले बङ्गाली थिइन् । आभाको विवाह गान्धीका पनाति कनु गान्धीसँग भयो । गान्धीको प्रार्थना सभामा आभा भजन गाउथिन् र कनु फोटाग्राफी गर्थे । १९४० को समयमा महात्मा गान्धीका धेरै फोटा कनुले नै खिचेका थिए ।

 

आभा नोआखालीमा गान्धीका साथ बसिन् । यो त्यो समय थियो, जब पूरा देशमा दङ्गा भइरहेको थियो र गान्धी हिन्दू मुस्लिमको बीचमा शान्ति स्थापित गर्ने कोसिसमा लागेका थिए ।
नाथुराम गोड्सेले जब गान्धीलाई गोली हानेका थिए, त्यहाँ आभा पनि थिइन् ।

 

८ मनु गान्धी १९२८–१९६९

धेरै सानो उमेरमा मनु महात्मा गान्धीसँग आएकी थिइन् ।
मनु महात्मा गान्धीको टाढाको नातेदार थिइन् । गान्धी मनुलाई आफ्नो नातिनी भन्थे ।
नोआखालीको समयमा आभाबाहेक मुन पनि थिइन्, जसले आफ्नो बापुको बुढो शरीरलाई काँधमा सहारा दिएर हिँडाउँथिन् ।

 

जुन बाटोमा महात्मा गान्धीका केही विरोधीहरूले दिशा पिसाब फाल्थे, यी बाटोमा कुचो लिएर सफा गर्नेमा गान्धीबाहेक मनु र आभा नै थिए ।
कस्तुरबाको अन्तिम दिनमा सेवा गर्नेमा मनुको नाम सबैभन्दा अगाडि आउँछ ।
मनुको डायरीमा ध्यान दिने हो भने यसबाट थाह हुन्छ, महात्मा गान्धीका अन्तिम दिनहरू कसरी बितेका थिए । बिबिसी

प्रतिक्रिया दिनुहोस
शर्मिला वाइबालाई चार दिन हिरासतमा राख्न अनुमति

    आफूलाई अभियन्ता बताउँदै व्यक्तिगत विषयहरुमा सामाजिक सञ्जालमार्फत टिप्पणी गर्ने शर्मिला वाइबालाई

सरकारको आफ्नै काम कारबाहीप्रति प्रधानमन्त्रीको असन्तुष्टि

    अर्थमन्त्री डा.प्रकाशशरण महतसँगको खटपटको चर्चाबीच प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफैँले किटान

दूधको भुक्तानी दे, किसान मार्न पाइँदैन भन्दै कृषिमन्त्रीको राजीनामा माग

    किसानहरूले लुम्बिनी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा कृषिमन्त्रीको राजीनामा मागसहित चक्काजाम गरेका छन्

परिस्थिति जटिल र चुनौतीपूर्ण छ : प्रधानमन्त्री प्रचण्ड

  प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफू नेतृत्वको सरकारले लक्ष्य अनुसार परिणाम दिन नसकेको