कहाँ पुग्यो नेकपाको एकता ? झलनाथले भने अब मै नभई भएन



 

एकीकृत नेकपा निर्माण एउटा ऐतिहासिक प्रक्रिया हो । नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा ७० वर्षको लामो अवधिमा विकसित सबैभन्दा ठूला दुई कम्युनिस्ट समूह (पूर्वएमाले र पूर्वमाओवादी केन्द्र) विगत ३ जेठमा एकीकृत भए ।

 

यी दुई समूह नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा तीन दशकभन्दा लामो अवधिसम्म एकआपसमा तीव्र प्रतिस्पर्धामा थिए । उनीहरूबीचका अन्तरसम्बन्ध पटक–पटक उत्तारचढावबाट पनि गुज्रिए ।

 

अन्तरसंघर्ष ज्यादै तिक्ततापूर्ण रूपमा पनि देखिए । कतिपय वेलामा त एक समूहले अर्को समूहका कार्यकर्ताको हत्या गर्नेसम्मका प्रवृत्ति पनि देखा प-यो । तर, दुवै समूह कम्युनिस्ट आदर्शबाट कहिल्यै विमुख रहेनन् ।

 

आखिर ०४६ सालपछि पनि राजतन्त्रले जनतामाथि फेरि रजाइँ गर्न सुरु गरेपछि जनआन्दोलनको प्रवाहलाई अगाडि बढाइरहेको र सशस्त्र संघर्षको प्रवाहलाई अगाडि बढाइरहेको दुई ठूला कम्युनिस्ट समूहबीच कार्यगत एकताका सम्भावना बढ्न थाले । यही क्रममा ऐतिहासिक १२बुँदे सहमति भयो ।

 

त्यसले एउटा राजनीतिक कार्यदिशावरिपरि दुई कम्युनिस्ट समूहलाई उभ्याइदियो । दुवै समूह राजतन्त्रविरुद्धको एउटा मोर्चामा आबद्ध भएर प्रकट भए । नेपाली कांग्रेसलगायत अन्य राजनीतिक शक्ति पनि त्यही मोर्चामा सामेल हुन पुगे । त्यो मोर्चा हेर्दाहेर्दै राष्ट्रव्यापी रूपमा असाध्यै शाक्तिशाली भएर विकसित भयो ।

 

राजतन्त्रविरुद्ध सुरु भएको त्यो जनआन्दोलन हेर्दाहेर्दै राष्ट्रव्यापी भयो, प्रवासमा समेत फैलियो । मुलुकभरि जनआन्दोलनको उच्च लहर विकसित भयो, त्यसले अझ अगाडि बढेर विराट्

 

जनक्रान्तिको रूप धारण ग-यो । जनताले सडक–सडकबाट गणतन्त्रको घोषणा गर्न थाले । उनीहरूले विभिन्न क्षेत्रलाई मुक्त गर्दै गए । अन्ततः जनक्रान्ति अत्यन्तै महत्वपूर्ण ढंगले सफल भयो र मुलुकमा झन्डै दुई हजार वर्षदेखि शासन गरिरहेको राजतन्त्रलाई उन्मूलन गर्दै मुलुक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालमा रूपान्तरित भयो ।

 

यी दुई पार्टीबीच कार्यगत एकता हुन थालेपछि नेपालका सम्पूर्ण कम्युनिस्ट निकट भएर अगाडि बढ्न सुरु गरे । कांग्रेससँग समेत कार्यगत एकता भएका कारण मुलुकमा एउटा ठूलो परिवर्तन आयो ।

 

त्यो परिवर्तनपछि संविधानसभाबाट नयाँ संविधान निर्माण गर्ने र ०६२/६३ का मूल्य र मान्यतालाई संस्थागत गर्ने नयाँ कामको थालनी भयो । त्यस वेलाको विशिष्ट स्थितिमा यसलाई एउटा संविधानसभाको निर्वाचनबाट मात्रै सम्पादन गर्न सम्भव भएन ।

 

दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनसमेत गर्नुप-यो । यसरी करिब १० वर्ष लगाएर एउटा ऐतिहासिक संविधान निर्माण गरियो । जुन संविधानले ०६२/६३ को जनक्रान्तिलाई अत्यन्त सफलतापूर्वक संस्थागत ग-यो ।

 

ती उपलब्धि संस्थागत गर्ने काममा पनि यी दुई कम्युनिस्ट पार्टी अत्यन्त सक्रियतापूर्वक सहभागी भए । आ–आफ्नै दृष्टिकोण, पृष्ठभूमि, नीति र कार्यक्रम रहेको भए पनि दुवैले साझा आधार पहिल्याएर त्यसैको जगमा संविधान निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे । अन्ततः यी दुई महत्वपूर्ण कम्युनिस्ट समूह र नेपाली कांग्रेसलगायत शक्ति मिलेर संविधानको घोषणा भयो ।

 

संविधानसभाबाट संविधान घोषणा अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि हो । ती दुई कम्युनिस्ट समूह निकट नआएको भए सम्भवतः यो संविधान घोषणा हुन गाह्रो थियो । तत्कालीन एमाले र माओवादी केन्द्रको निकटता बढ्दै गएका कारण पनि संविधान घोषणा सम्भव भयो । यसरी हामी ऐतिहासिक रूपले नयाँ उचाइमा पुग्यौँ ।

 

संविधानसभाबाट संविधान घोषणा हुनुका साथसाथै दुई पार्टीबीचका सम्बन्ध अझ निकट हुँदै गए । तिनै निकटता बढ्दै जाने सिलसिलामा ३ जेठ ०७५ मा यी दुई समूह एकीकृत भए । एकीकरण घोषणासँगै दुवै पार्टीको एउटै केन्द्र पनि बन्यो । केन्द्रीय कमिटी निर्माण भयो । र, केन्द्रीय सचिवालय पनि निर्माण भयो । स्थायी कमिटी पनि बन्यो ।

 

दूरदर्शीपूर्ण नीति र पहलकदमी खड्क्यो

 

यो सफलताले कम्युनिस्ट आन्दोलन, नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन र देशभक्तिपूर्ण आन्दोलन अत्यन्त गतिशील भएर अगाडि बढ्ने सम्भावना देखियो । वास्तवमा यी दुई कम्युनिस्ट पार्टीको एकता आफैँमा दूरगामी महत्वको थियो, ऐतिहासिक थियो, जुन नेपाल राष्ट्र र नेपाली जनताको आवश्यकताअनुरूप थियो ।

 

त्यो सम्पूर्ण नेता तथा कार्यकर्ताको चाहनाअनुकूल पनि थियो । त्यसैले यस एकतालाई देशभित्र र बाहिरबाट समेत भव्य स्वागत भयो । विरोधीसमेत यस एकताको प्रशंसा गर्न बाध्य भए । यसरी एकता भएको अहिले चार महिना भयो ।

 

तर, एउटा विडम्बना के देखा परेको छ भने यति महत्वपूर्ण एकता सम्पन्न गरिसकेपछि पार्टीको तल्लो तहलाई एकताबद्ध गर्न जुन दूरदर्शीपूर्ण नीति र पहलकदमी लिनुपर्ने थियो, नेतृत्वले त्यसमा सुझबुझ देखाउन सकेन ।

 

एकता छाडी दुवै पार्टीको तल्लो पंक्ति भंग गरियो । तल्ला तहका सबै कमिटी भंग भए । जनवर्गीय संगठनसमेत भंग भए । तर, तिनलाई एकताबद्ध गर्ने काम आजसम्म पनि हुन सकेको छैन । पार्टीले एकता गर्न विभिन्न कार्यदल निर्माण ग-यो । ती कार्यदलले एकता प्रक्रियालाई अगाडि बढाउने प्रयत्न पनि गरे ।

 

तर, सुस्पष्ट र साझा मापदण्ड अगाडि नसारिएको हुनाले अलग–अलग प्रदेश र अलग–अलग जिल्लामा अलग–अलग मापदण्डका आधारमा, अलग–अलग तरिका र स्वार्थअनुकूल एकता गर्न खोजेको देखियो । विभिन्न ठाउँमा विवाद देखिए । ती विवादले पार्टीलाई अन्तरविरोधग्रस्त बनाउने स्थिति प्रकट भयो । त्यसले गर्दा फेरि पनि पार्टीको सचिवालयमा त्यसबारे गम्भीर छलफल भयो ।

 

साझा मापदण्डका आधारमा देशव्यापी रूपमा एकता गर्नुपर्छ र त्यसरी एकता अगाडि बढाइयो भने मात्रै वास्तवमा तलसम्मको एकता र जनवर्गीय संगठनको एकता पनि सही ढंगले अगाडि बढ्न सक्छ भने निष्कर्ष निकालियो ।

 

सचिवालयले निकालेको त्यो निष्कर्षलाई पार्टी स्थायी कमिटीको बैठक चाँडोभन्दा चाँडो राखेर अनुमोदन गरी कार्यान्वयन गर्ने समझदारी निर्माण गरियो । तर, अहिलेसम्म स्थायी कमिटीको बैठक बस्न सकेको छैन ।

 

यसबीच फेरि सचिवालयको बैठक बसेर प्रदेशका इन्चार्ज, सह–इन्चार्ज, अध्यक्ष र सचिव तोक्ने काम भएको छ । यो पनि एउटा अस्थायी काम मात्र हो । स्थायी समितिको बैठक बसेर सचिवालयले बनाएको मापदण्डअनुसार पार्टीको तल्लो पंक्ति र जनवर्गीय संगठनलाई एकताबद्ध पार्नुको विकल्प छैन । तैपनि हाललाई पार्टीमा देखिएको गतिहीनता तोड्नका लागि सचिवालयले गरेको निर्णयलाई सकारात्मक रूपमा लिन सकिन्छ ।

 

यतिवेला चाँडोभन्दा चाँडो स्थायी कमिटी बैठक बसेर सचिवालयले गरेको निर्णयलाई टुंगोमा पु-याउने र पार्टीलाई एकीकृत गर्ने काम चुनौतीपूर्ण बनेको छ । सम्पूर्ण नेता र कार्यकर्ता तल्लो तहसम्मको एकता छिटो होस् भन्नेमा छन् ।

 

यो एकता जति चाँडो हुन सक्छ, नेकपा त्यति नै चाँडो र गतिशील हुन सक्छ । हामीले यो एकतालाई सम्पन्न गर्न चाँडोभन्दा चाँडो पहल गर्न जरुरी छ । यो एकता सम्पन्न गरिसकेपछि भने नेकपा एउटा सबल जगमा उभिन सक्छ ।

 

नेकपाका सम्पूर्ण तल्ला कमिटी र नेकपाका वरिपरि रहेका सम्पूर्ण जनवर्गीय संगठन एकताबद्ध भइसकेपछि एउटा ठूलो शक्ति निर्माण हुनेछ । देशमा एउटा राष्ट्रव्यापी र जनव्यापी नेकपा निर्माण हुनेछ ।

 

देश र प्रवासमा समेत क्रियाशील नेकपा निर्माण हुनेछ । त्यो नेकपाको नेतृत्वमा लाखौँलाख सदस्य भएको जनवर्गीय संगठनको राष्ट्रव्यापी सञ्जाल निर्माण हुनेछ । यसरी लाखौँलाख सदस्य भएको नेकपाको निर्माणपछि मात्र राष्ट्रिय राजनीतिमा नयाँ हलचल, नयाँ गतिशीलता र नयाँ प्रभावकारिता पैदा हुन सक्छ ।

 

अहिले सिंगो देश यसको प्रतीक्षामा छ । सम्पूर्ण कार्यकर्ता यसको प्रतीक्षामा छन् । नेकपाका सम्पूर्ण नेता तथा कार्यकर्ता, तल्ला तहका कमिटी र सम्पूर्ण जनवर्गीय संगठन त्यसको प्रतीक्षामा छन् । सिंगो नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलन त्यसको प्रतीक्षामा छ ।

 

त्यस्तो एकताबद्ध, सबल सुदृढ र गतिशील नेकपाको नेतृत्वमा मात्र हाम्रो मुलुक र सम्पूर्ण नेपाली जनता समाजवादको भविष्यतिर अघि बढ्न सक्छन् । नत्र सबैलाई याद रहोस् ! हामी सबै एउटै जहाजमा सवार छौँ, जहाज डुब्यो भने हामी सबै एकैसाथ डुब्नेछौँ ।

(पूर्वप्रधानमन्त्री खनाल नेकपाका वरिष्ठ नेता हुन्)

प्रतिक्रिया दिनुहोस
युनिभर्सल डेन्टल अस्पतालमा मोबाइल क्लिनिक सुरु

 काठमाडौंको स्युचाटारमा रहेको युनिभर्सल डेन्टल हस्पिटल एन्ड ल्याब ट्रेनिङ इन्स्टिच्युटले मोबाइल डेन्टल सर्भिस

वरिष्ठ गायक तथा संगीतकार भक्तराज आचार्यको निधन

वरिष्ठ गायक तथा संगीतकार भक्तराज आचार्यको निधन भएको छ । सोमबार अपरान्ह ललितपुरको

राजेन्द्र महतोले छाडे लोसपा

    लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) का वरिष्ठ नेता राजेन्द्र महतोले पार्टी छोड्नुभएको

बारामा ग्यास सिलिन्डर विस्फोट हुँदा एकजनाको मृत्यु

    बारा निजगढको एक वर्कसपमा ग्यास सिलिन्डर विस्फोट हुँदा एकजनाको मृत्यु भएको