प्रचण्डलाई भारतमा सम्मान, चीनमा भुक्तमान : सपना मात्र भयो चिनिया राष्ट्रपति सी जिनपिङसंग भेट



 

नेपाली राजनीतिका माहिर खेलाडी, नेकपाका दुईमध्ये एक अध्यक्ष, पूर्व प्रधानमन्त्री तथा सरकारका शक्तिशाली पृष्ठनायक पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले भारत र चीन भ्रमण गरेपछि त्यसको नेपाली राजनीतिमा के असर पर्छ भन्ने आंकलन गर्न थालिएको छ ।

 

प्रचण्डको भारत भ्रमण जति अकल्पनीयरुपमा सफल भयो, चीन भ्रमण त्यति नै विष्मयकारी ढंगले असफल भएको छ । कति असफल भएको छ भने चीनको राजधानी बेइजिङमा पाइलै नटेकी प्रचण्ड स्वदेश फर्किएका छन् ।

 

दक्षिणमा सम्मान, उत्तरमा समस्या

नेकपाका नेता दाहालको भारत र चीन भ्रमण के हैसियतमा भएको थियो भन्ने अझै प्रष्ट हुन सकेको छैन । दाहाललाई भारतले पूर्व प्रधानमन्त्रीका रुपमा भन्दा पनि ‘भावी प्रधानमन्त्री’का रुपमा स्वागत गरेको कूटनीतिक क्षेत्रका जानकारहरु बताउँछन् ।

 

भारतले आफूलाई असाध्यै ठूलो सम्मान दिएको दाहालले गर्वसाथ संचार माध्यमहरुलाई सुनाएका थिए । आफूलाई भारतले गरेको स्वागतको वर्णन दाहालले जुन ढंगले गरे, त्यसलाई कतिपयले असहज ठाने । तर, चीन भ्रमणबाट फर्किएपछि चीनबाट चाहि“ कस्तो स्वागत भयो भन्ने दाहालले वर्णन गरेनन् । यसबाट पनि प्रष्ट हुन्छ, भारत र चीनमा दाहालले फरकफरक व्यवहार पाए ।

दाहालले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसंग ढेढ घन्टा भेट गरेका थिए । एउटा देशका सरकार प्रमुखले छिमेकी देशका एक नेतालाई दिएको डेढ घन्टा समयलाई अस्वाभाविक मानिएको थियो ।

 

भारतमा त्यहा“का प्रधानमन्त्री मोदीपछिका शक्तिशाली मानिएका अजित डोभालसंग दाहालले संगै खाना खाए । विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराज र गृहमन्त्री राजनाथसंग भेटघाट गरे । कूल मिलाएर भारत भ्रमण अति सफल रह्यो दाहालका लागि । किनभने भारतका शक्तिशाली सबैसंग भेट गरे ।

तर, चीनमा उल्टो भयो । चिनिया राष्टपतिसंग भेट्न लाख प्रयास गरे पनि दाहालले भेट पाएनन् । उच्च स्रोत अनुसार चिनिया राष्ट्रपति सी जिनपिङसंग भेटघाटको समय मिलाउन दाहालले चीनका लागि नेपालका राजदूत लिलामणि पौडेललाई निक्कै दवाब दिएका थिए । पौडेलले प्रयास पनि गरेका थिए तर सकेनन् । पौडेलले प्रष्ट शब्दमा भनिदिएका थिए, राष्ट्रपति सीस“ग भेट सम्भव छैन ।

 

भारतमा त्यतिविघ्न स्वागत र खातिरदारी पाएका दाहालले किन  चिनिया“ राष्ट्रपतिस“ग चाहि“ भेट पाएनन् ? प्रश्नमाथि प्रश्न उठिरहेको छ तर कूटनीतिक क्षेत्रस“ग गा“सिएका यस्ता प्रश्नको ठोस जवाफ कसैबाट पनि आउ“दैन र कतैबाट पनि आउ“दैन । इशारा र विभिन्न सूक्ष्म घटनावलीबाट यस्ता विषयको ठहरमा पुग्नुपर्ने हुन्छ ।

वास्तवमा दाहालको भ्रमण चिनिया“ कम्युनिष्ट पार्टीको निमन्त्रणमा भएको थियो । यस्तो निमन्त्रणा दुई तरिकाबाट आउ“छ, एउटा तरिका हो मलाई निमन्त्रणा गरिदिनुप¥यो भन्दै अनुरोध गर्ने । अर्काे तरिका हो चिनिया“ कम्युनिष्ट पार्टी स्वयंले अनुरोध गर्ने । जानकार स्रोतहरुका अनुसार, दाहालले निमन्त्रणा मागेका थिएनन्, चिनिया“ कम्युनिष्ट पार्टीले नै निम्ता पठाएको थियो ।

 

निश्चित मिति तयसहित चीनको निम्ता पाएपछि दाहाल चीन जान तयार पनि भएका थिए तर अचानक भ्रमण रद्द गरे । त्यो निश्चित मितिको भ्रमण सारेर ढिलाईका बीच उनले भारत भ्रमणको वन्दोवस्त मिलाएछन् । त्यसपछि भारत गए । अनिमात्र चीन गए । यो कारणले पनि चीनले दाहाललाई चीसो स्वागत गरेको हुनसक्ने कतिपय जानकारहरुको भनाई छ ।

 

भारतबाट फर्किनासाथ २०७५ भदौ ३० देखि असोज ३ सम्मको चीन भ्रमणका क्रममा आफूले त्यहा“का उपराष्ट्रपति, विदेश विभागका उपमन्त्री, अन्तर्राष्ट्रिय विभागका मन्त्रीसंग दुई पार्टी र सरकारको सम्बन्ध विस्तार सम्वन्धमा वार्ता भएको दाहालको सचिवालयले जनाएको छ ।

आफूलाई राजधानी बेईजि¨ नबोलाइनु अनि राष्ट्रपतिस“ग पनि भेट नगराइनुले दाहाल खिन्न भएको पूर्व माओवादी केन्द्रका नेताहरुले अनौपचारिक टिप्पणी गरेका छन् ।

 

दाहालले चीनका प्रधानमन्त्री ली खछ्या¨संग पनि भेट्न भगीरथ प्रयत्न गरेका थिए । तर, दाहालले चिनिया“ उपराष्ट्रपतिसंग भने भेट गरे । जानकारहरुका अनुसार सो भेट पनि औपचारिक थिएन, ‘जम्काभेट’ मात्र थियो, त्यस्तो जम्काभेटको कुनै अर्थ र महत्व नहुने कूटनीतिक क्षेत्रका जानकारहरु बताउ“छन् ।

 

अविश्वशनीय दाहाल

 

चीनलाई बुझेकाहरु भन्छन्, चीनले दाहाललाई तिमी विश्वशनीय छैनौ भन्ने प्रष्ट संकेत दिएको छ । दाहालप्रतिको पूरानो अविश्वास एउटा कुरा थियो, भ्रमणको निम्ता पाएपछि नया“ दिल्ली पुगेर मात्र बेइजिङ पुग्नु चिनिया“हरुका लागि अपमानजस्तै थियो ।

दाहालले २०७५ भदौ २० देखि २३ सम्म भारत भ्रमण गरेका थिए । भारत भ्रमणकै आसपासमा नेपाल र चीन बीच पारवहन सन्धिको प्रोटोकलमा सम्झौता भएको थियो । दाहालले सो सम्झौताको स्वागतमा एक शब्द पनि नखर्चिनुलाई चिनिया“हरुले अनौठो मानेको बुझिन्छ ।

 

दाहालको भारत भ्रमणकै सेरोफेरोमा विम्स्टेक संयुक्त सैन्य अभ्यासमा सहभागी नहुने निर्णय नेपालले गरेको थियो । सो विषयमा पनि उनले टिप्पणी गरेका थिएनन् । दाहालले नेपालको असंलग्न परराष्ट्र नीतिका बारे भारतमा गएर चु“सम्म नबोल्नुलाई चिनिया“हरुले ‘नोट’मा राखेको बुझिन्छ ।

 

यी कारणहरुले गर्दा अविश्वासको वातावरणमा दाहालको चीन भ्रमण भयो । दाहालले भारत र चीनलाई फरक व्यवहार गर्न खोजेको आशंका चिनिया“हरुले गरे । दाहालको व्यवहार नै त्यस्तै थियो । यो अविश्वासका कारण दाहालको चीन भ्रमण लगभग असफल भएको छ ।

 

अब प्रचण्डको भूमिका के ? 

ठूलो वाम पार्टीका अध्यक्ष पुष्प कमल दाहाल प्रचण्डको अबको भूमिका के भन्ने प्रश्न पनि असफल चीन भ्रमणपछि उठ्ने गरेको छ । प्रचण्डका लागि अब भारत भरोसे हुने बाहेक अर्को विकल्प केही रहेन भन्ने टिप्पणी पनि कतिपयले गरेका छन् ।

 

तर, भारतले जसरी चीनले आफ्नो दृष्टिकोण प्रष्ट हुने गरी विरलै व्यवहार गर्छ । यसपटक दाहालको भ्रमणको दौरानमा चीनले देखिने र बुझिने गरी दाहालप्रति असन्तुष्टि प्रदर्शन गरेको छ ।

 

चीनको विश्वास जित्ने र भारतलाई पनि रिझाउने प्रचण्डको प्रयास असफल भएको मानिएको छ । अब दक्षिणको भरोसाले मात्र प्रचण्डको राजनीतिक भविष्य र भूमिका कस्तो होला भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ ।  साँघु साप्ताहिकबाट

प्रतिक्रिया दिनुहोस
शर्मिला वाइबालाई चार दिन हिरासतमा राख्न अनुमति

    आफूलाई अभियन्ता बताउँदै व्यक्तिगत विषयहरुमा सामाजिक सञ्जालमार्फत टिप्पणी गर्ने शर्मिला वाइबालाई

सरकारको आफ्नै काम कारबाहीप्रति प्रधानमन्त्रीको असन्तुष्टि

    अर्थमन्त्री डा.प्रकाशशरण महतसँगको खटपटको चर्चाबीच प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफैँले किटान

दूधको भुक्तानी दे, किसान मार्न पाइँदैन भन्दै कृषिमन्त्रीको राजीनामा माग

    किसानहरूले लुम्बिनी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा कृषिमन्त्रीको राजीनामा मागसहित चक्काजाम गरेका छन्

परिस्थिति जटिल र चुनौतीपूर्ण छ : प्रधानमन्त्री प्रचण्ड

  प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफू नेतृत्वको सरकारले लक्ष्य अनुसार परिणाम दिन नसकेको