चितवनमा किवी र हलुवाबेतको खेती सुरू

हाम्रो इकोनोमि

 

भरतपुर । चितवनको पहाडी क्षेत्रमा किबी र हलुवाबेतखेती सुरू गरिएको छ । राप्ती नगरपालिकाको लोथर र कोराकका चेपाङहरुले किवी र हलुवावेदको खेती गर्न सुरू गरेका हुन् ।

राप्ती नगरपालिका वडा नं १२ का किसान इमान चेपाङ र राप्तीकै वडा नं १३ का ढल्कबहादुर चेपाङले तीन÷तीन रोपनी गरी ६ रोपनीमा किवीखेती गरिरहेका छन् । उनीहरुसँगै थप चार जना किसानले हलुवावेदको खेतीसमेत गरेका छन् ।

किसानद्वयले चितवनमै पहिलो पटक किवीखेती गरेका हुन् । उनीहरुलाई किवीखेती लगाउने तालिमदेखि बिरूवा वितरण गर्नेसम्मको काम राप्ती नगरपालिकाले गरेको हो ।

लामो समयको अध्ययनपछि राप्ती नगरपालिकाको पहाडी क्षेत्रमा किवीखेती र हलुवाबेतको खेती हुने देखियो’ राप्ती नगरपालिका प्रमुख प्रभा बरालले भनिन्, ‘त्यसपछि हामीले चेपाङ किसानहरुलाई तालिमदेखि बिरूवा वितरणको काम गरेका हौँ ।’

किसान चेपाङका गराहरुमा यतिबेला किवी र हलुवावेतको पालुवा पलाइरहेको छ । राप्ती नगरपालिकाले किसान छनोट गरेर दुई जना चेपाङ किसानलाई दामन लगेर किवीखेतीको तालिमसमेत दिएको थियो ।

प्रमुख बरालले पहिलो वर्ष हामीले छ जना किसानलाई किवी र हलुवावेतको खेती गर्न लगाएको बताइन् । उनले भनिन्, ‘अर्को वर्ष अरु थप किसानलाई किवी र हलुवाबेतका बिरूवा वितरण गर्ने योजना छ ।’

किसानद्वयलाई ३०/३० वटाको दरले किवीको बिरूवा वितरण गरिएको राप्ती नगरपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख श्रीकृष्ण न्यौपानेले बताए । उनले किबीखेतीका लागि चाहिने मल पनि वितरण गरेको बताए ।

‘खेती गर्न लागेको हालसम्मको खर्चमा ८० प्रतिशत नगरपालिकाले र २० प्रतिशत किसानले व्यहोरेका छन्’ प्रमुख न्यौपानेले भने, ‘चेपाङ किसानको जीवनस्तर उकास्न नगरपालिकाले किवी र हलुवाबेत रोपणको कार्यक्रम ल्याएको हो ।’

राप्ती नगरपालिकाले छ जना चेपाङ किसानलाई ४०५ वटा हलुवावेदको बिरूवा वितरण गरेको जनाएको छ । चेपाङ किसानहरुका अनुसार १५ रोपनीमा हलुवावेतखेती सुरू गरिएको छ । किवीखेती ११ सय मिटरभन्दा माथिको उचाइमा हुन्छ ।

फलफूलको राजा मानिने सर्वगुणी र लाभकारी किवी एक पोषणयुक्त फल हो । विशेष गरेर बालबालिका र सुत्केरी महिलालाई पोषणका लागि खुवाइने यस फलको आकर्षण बढ्दै गएपछि विभिन्न जिल्लाहरुमा यसको विस्तार हुँदै गएको छ ।

समुद्री सतहको आठ सयदेखि तीन हजार मिटर उचाइसम्म खेती गर्न सकिने किबीका लागि माटोको अम्लीयपना पाँचदेखि साढे ६ सम्म हुन आवश्यक रहेको विशेषज्ञ बताउँछन् । लगाएको तीन वर्षमा किबी फल्छ । किबी फल लागेको सरदर २२० दिनमा टिप्न सकिन्छ ।

 

हलुवाबेत ज्यादा गुलियो हुने फल हो । हलुवाबेतमा ग्लुकोजका अलावा सन्तुलित मात्रामा प्रोटिन पनि पाइन्छ । हलुवाबेत एक समशितोष्ण किसिमको फलफूल हो । तर फल फल्ने समयमा तापक्रम पुगेन भने टर्रोपना आउन सक्छ । त्यसैले गर्दा फल लाग्ने समयमा घाम लाग्ने मोहडा भएको जग्गा छनौट गर्नुपर्छ । सुन्तला जातको फलफूलखेती गर्न सकिने स्थानमा हलुवाबेतको खेती गर्न सकिन्छ ।