१० लाख गैर आवासीय नेपालीलाई नागरिकता दिने तयारी



 

 

नेपालको संविधानले नै गैर आवासीय नेपाली नागरिकताको व्यवस्था गरेको छ । विधेयकमा विदेशको स्थायी बासिन्दा भएका नेपाली नागरिकलाई नेपालमा ‘आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकारसहित’को नागरिकता उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरिएको छ । गैर आवासीय नेपाली राजनीतिक दलमा संलग्न हुने वा मतदान गर्नेजस्ता क्रियाकलापमा सहभागी हुन भने पाउने छैनन् ।

गैर आवासीय नेपाली नागरिकले नेपाली नागरिकता लिन चाहने व्यक्तिका बुबा वा आमा र हजुरबुबा वा हजुरआमा नेपाली नागरिक हुनुपर्ने र सम्बन्धित व्यक्तिले पहिले नेपाली नागरिकता लिएको भए त्यो त्याग गरेको प्रमाण आवश्यक पर्ने विधेयकमा व्यवस्था गरिएको छ । त्यस्तै, विदेशी मुलुकको नागरिकता लिएको प्रमाण र दक्षिण एसियाली बाहेकका मुलुकमा बसोबास गरेको प्रमाण पेस गरेपछि गैर आवासीय नागरिकता पाइने उल्लेख गरिएको छ ।

नागरिकतासम्बन्धी विधेयकमा गैर आवासीय नागरिकका लागि नागरिकताको व्यवस्था गरिएको छ । विदेशी मुलुकको नागरिकता प्राप्त गरी दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठनको सदस्य राष्ट्र बाहेकका देशमा बसोबास गरेको र साबिकमा वंशजको वा जन्मको आधारमा निज वा निजको बाबु वा आमा, बाजे वा बज्यै नेपालको नागरिक रही पछि विदेशी मुलुकको नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्तिले ‘गैर आवासीय नेपाली नागरिकता’ प्राप्त गर्ने व्यवस्था प्रस्तावित विधेयकमा छ ।

गैर आवासीय नेपाली नागरिकता प्राप्त गर्ने व्यक्तिले आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार उपभोग गर्न पाउने सो विधेयकमा उल्लेख छ । प्रस्तावित विधेयकअनुसार गैर आवासीय नेपाली नागरिकताका लागि निवेदन दिन पाँच वटा शर्त राखिएको छ । जसअनुसार निवेदन दिने व्यक्ति वा निजको बाबु वा आमा, बाजे वा बज्यै साबिकमा नेपालको नागरिक रहेको प्रमाण पेस गर्नुपर्ने छ ।

यस्तै, सम्बन्धित व्यक्तिले साबिकमा नेपालको नागरिकता लिएको भए सो नागरिकता त्याग गरेको प्रमाण, विदेशी मुलुकको नागरिकता भएको प्रमाण, दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठनका सदस्य राष्ट्र बाहेकको देशमा बसोबास गरेको प्रमाण र नेपालको संविधान र कानुनको परिपालना गर्ने प्रतिबद्धता पत्र पनि पेस गर्नुपर्ने छ ।

गैर आवासीय नेपाली नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्तिले झुटो विवरण दिई त्यस्तो आधारमा नागरिकता प्राप्त गरेको वा निजले नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता तथा राष्ट्र हित विपरीत कार्य गरेको ठहरेमा नेपाल सरकारले त्यस्तो व्यक्तिले प्राप्त गरेको गैर आवासीय नेपाली नागरिकता रद्द गर्ने व्यवस्था पनि विधेयकमा उल्लेख छ ।

संसद्मा बोल्ने अधिकांश सांसदले समितिमा नपठाएर नै हतार हतारमा नागरिकता विधेयक जस्तो संवेदनशील विषय पारित गराउनु गम्भीर भएको भन्दै प्रश्न उठाएका थिए । केपी ओली नेतृत्वको सरकारले संसद्मा दर्ता गराएको नागरिकता सम्बन्धी ऐन संशोधनको विधेयकबारे पनि दलहरूबीच मतभेद देखिएका थिए । अहिलेको सरकारले उक्त विधेयकलाई फिर्ता लिँदै पछिल्लो विधेयक ल्याएको हो ।

प्रतिनिधिसभाले एकै दिनमा द्रुत प्रक्रियाबाट नेपाल नागरिकता ऐन, २०६३ लाई संशोधन गर्न बनेको विधेयक बहुमतका आधारमा पारित गरेको छ । गृहमन्त्री बालकृष्ण खाणले उक्त विधेयक पारित गरियोस् भन्ने प्रस्ताव संसद् बैठकमा पेश गरेका थिए । उनले उक्त विधेयकबारे सांसदले उठाएको प्रश्नको जवाफ दिने क्रममा अहिलेको विधेयकमा गैर आवासीय नेपालीलाई नागरिकता दिने प्रावधान नयाँ भएको तर त्यसमा राजनीतिक अधिकार नदिइएको उनले बताएका थिए ।

प्रतिनिधिसभाबाट पारित उक्त विधेयक अब राष्ट्रियसभामा पठाइनेछ र त्यहाँबाट पारित भएर राष्ट्रपतिले प्रमाणीकरण गरेपछि यसले कानुनी स्वरूप लिएर कार्यान्वयनमा जानेछ । नेपालको संविधानमा नागरिकतासम्बन्धी कतिपय प्रावधान संघीय कानुन बनाएर सम्बोधन गर्ने उल्लेख गरिएको छ । त्यसअनुसार पहिलो पटक नेपाल नागरिकता ऐनलाई संशोधन गर्न प्रस्ताव अघि बढाइएको हो ।

 

करिब १० लाख गैर आवासीय नेपालीले नागरिकता पाउने अनुमान: एनआरएनए

गैर आवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)को तथ्यांकअनुसार युरोप, अमेरिका, अष्ट्रेलिया, क्यानडा, न्यूजल्याण्ड लगायतका मुलुकमा करिब १५ लाख नेपाली बस्दै आएका छन् । जसमा सबैभन्दा धेरै अमेरिकामा ५ लाख, युरोपमा पनि ५ लाख, अष्ट्रेलिया र न्यूजल्याण्डमा ३ लाख, क्यानडामा १ देखि २ लाख रहेका अनुमान गरिएको छ ।

तीमध्ये सबैजसोले त्यहाँको नागरिक अधिकार प्राप्त गरिसकेका छैनन् । कतिपय अन्य भिसामा र कतिपय विद्यार्थी हुनसक्ने एनआरएनको अनुमान छ । करिब १० लाख जतिले भने ती मुलुकको नागरिक अधिकार प्राप्त गरिसकेको हुनाले उनीहरूले अहिले विधेयकले सम्बोधन गरेको गैर आवासीय नेपाली नागरिकले पाउने नेपाली नागरिकता पाउने अनुमान सघंको छ ।

तर, संसार भरी रहेका करिब ८० लाख नेपाली त्यसबाट लाभान्वित हुनेछन् । संघले राजनीतिक अधिकारबाहेक अन्य अधिकारसहितको नागरिकता प्राप्त गरेकोमा स्वागत गरे पनि पूर्ण अधिकारसहितको नागरिकता प्राप्तिका लागि पहल जारी रहने जनाएको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस
शेखर-गगन समूहको छुट्टै चियापान कार्यक्रम (तस्बिरहरू)

    सत्तारुढ प्रमुख घटक नेपाली कांग्रेसको शेखर कोइराला समूहले छुट्टै चियापान कार्यक्रमको

आम निर्वाचनमा देशभर १० हजार ८९१ मतदानस्थल

    आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभाको निर्वाचनका लागि

अमेरिकी डलरको भाउ हालसम्मकै उच्च

    अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा (नेरु) हालसम्मकै कमजोर बनेको छ । अमेरिकी

राप्रपा प्रवेश गर्दै रवीन्द्र मिश्र

    विवेकशील साझा पार्टी परित्याग गरेका रवीन्द्र मिश्र भोलि बुधवार राप्रपा प्रवेश